همهی والدین میخواهند عادت کتابخوانی را در کودکان خود پرورش دهند؛ زیرا بهخوبی از تاثیر مثبت آن اطلاع دارند. بااینحال تشویق کودکان به کتابخوانی، باوجود انواع اسباببازی و بازیهای ویدئویی، گاهی آسان نیست. این کار نیاز به صبوری و مداومت دارد. فراموش نکنیم که در بسیاری موارد تذکر یا پیشنهاد تکراری نتیجه عکس میدهد. پس راهکار چیست؟
کودکان تا سالهای قبل از نوجوانی بسیار از والدین تقلید میکنند؛ بنابراین اولین راه جلبتوجه به کتابخوانی، مطالعه والدین در حضور کودکان است. در کنار این شیوه، شما باید کتابخواندن را به فعالیتی جذاب و هیجانانگیز تبدیل کنید. فعالیتی که با سرگرمی، تشویق و پاداش باشد، بیشتر توجه کودکان را جلب میکند.
رسالت ما در نشر نعناع ترویج مطالعه و فرهنگ کتابخوانی باکیفیت و جذاب است. به همین دلیل مجموعهای از روشهای کاربردی، بر اساس تجربیات خود و پیشنهادهای فعالان حوزه کودک، را آماده کردیم. با استفاده از این شیوههای عملی و کاربردی میتوانیم در زمانی کوتاه نسلی علاقهمند به کتابخوانی را پرورش دهیم.
مطلب مرتبط:
چرا باید برای کودکان کتاب خواند؟
اهمیت کتابخوانی کودکان
یکی از مهمترین ویژگیهای شخصیتی کوکان کنجکاوی و خلاقیت درباره موضوعات مختلف است. پرورش این ویژگی در کودکان باعث بهبود عملکرد ذهنی، مهارت شناختی، تفکر انتقادی و خلاقیت در بزرگسالی میشود. یکی طبق گفته روانشناسان و متخصصان شناختی کتابخوانی یکی از بهترین راهها برای پرورش این ویژگی است.
کودکان از طریق کتاب با جنبههای مختلفی از مسائل روزمره، شیوههای متفاوت زیستی در سایر نقاط و روشهای متنوع حل مسئله آشنا میشوند. همین مسئله در درازمدت باعث میشود آنها یاد بگیرند به شیوه متفاوتی نگاه کنند. همچنین تمایل و جسارت تجربه مهارتهای جدید را پیدا کنند.
یکی دیگر از تأثیرات مهم کتابخوانی افزایش تمرکز است. با علاقه روزافزون کودکان به بازیهای موبایلی و ویدئویی، در درازمدت و با استفاده زیاد تمرکز آنها تا حد چشمگیری کاهش مییابد. کتابخوانی فعالیتی است که بهآرامی و در سکوت انجام میشود. درک کامل روایت داستان نیازمند دقت است. به همین دلیل این کار باعث بهبود تمرکز در آنها میشود.
راهنمای انتخاب کتاب مناسب برای کودکان و نوجوانان
کتابهای کودکان شیوه نگارش و گرافیکی سادهای دارند؛ اما این مسئله به معنی سادگی انتخاب کتاب برای آنها نیست. در واقع خرید کتاب مناسب برای کودکان پیچیدگیهای بیشتری دارد. در مقایسه با چند سال گذشته، ناشرهای کودکان بیشتر شدند و این هم دلیل دیگری برای سختتر شدن انتخاب است.
پیش از خرید هر کتاب فراموش نکنید کودکان بسیار بیشتر از بزرگسالان از کتابها تاثیر میگیرند؛ بنابراین کتاب باید با دقت زیاد و متناسب با سن، او باشد. کتاب مناسب از لحاظ تعداد صفحات، موضوع، کلمات و تصاویر باید با مهارت و رشد فکر کودک متناسب باشد.
در کنار اهمیت محتوایی، ویژگیهای ظاهری هم برای کودکان اهمیت زیادی دارد. آنها معمولاً کتابی را ترجیح میدهند که اندازه و جلد جالبی داشته باشد و در کنار متن از تصاویر رنگی و بامزه استفاده شده است.
راهکارهای پرورش عادت کتابخوانی
پرورش کتابخوانی در کودکان کار سختی نیست، فقط باید از دید کودکان به جهان نگاه کنید و از شیوههایی استفاده کنید که برای کودکان جذابیت داشته باشد. اجبار و فشار، تذکر کلامی مدام نهتنها آنها را تشویق نمیکند که برعکس باعث بیمیلی آنها به کتابخوانی میشود. فراموش نکنید کودکان ابتدا به والدین خود نگاه میکنند؛ اگر شما بهاندازه کافی کتاب نخوانید، نباید انتظار کودک کتابخوان داشته باشید.
تبدیل کتابخوانی به فعالیتی روزمره
بر اساس تحقیقات علومشناختی، عادت جدید زمانی به وجود میآید که شما به مدت حداقل ۲۱ روز مستمر آن را انجام دهید؛ بنابراین اگر شما میخواهید عادت کتابخوانی را در کودکان به وجود آوردید، باید آن را در فعالیتهای روزانهشان قرار دهید.
با نظر خود کودکان سعی کنید، حتی برای مدت کوتاهی، کتابخواندن را هر روز انجام دهید. زمانهایی مانند قبل از خواب، بعد از خوردن شام، مسیر رفتن یا بازگشت به مدرسه یا کلاسهای اضافه یا در صف مترو و اتوبوس بهترین گزینه هستند. شما میتوانید از کتابهای صوتی یا چاپی استفاده کنید. برای جذابیت بیشتر میتوانید تقویم مطالعه خانوادگی تهیه کنید. با داشتن یک تقویم مطالعه، کوکان هر روز بعد از خواندن کتاب علامت میزنند و متوجه چرخه کتابخوانی خود میشوند.
نشاندادن اشتیاق کتابخوانی به کودکان
اگر مدام فرزند خود را به کتابخوانی تشویق میکنید، ابتدا خود باید به کتابخواندن علاقه داشته باشید. کودکان و نوجوانان دوست دارند شبیه والدین و بزرگسالان اطراف خود باشند. اگر آنها به طور مدام شما را در حال کتابخوانی ببینند، ناخودآگاه تشویق میشوند. شما میتوانید درباره خاطرات کتابخوانی یا کتابهای جالب موردمطالعه صحبت کنید.
یکی از راههای جالب راهاندازی باشگاه کتابخوانی خانوادگی است. شما میتوانید کتاب مشترکی را انتخاب کنید تا تمام اعضا بخوانند. سپس در زمانهای مشخصی درباره کتاب صحبت کنند. فراموش نکنید کودکان به انجام فعالیتهای مشترک با والدین خود علاقه زیادی دارند.
شروع کتابخوانی از سن کم
برخلاف تصور بسیاری از افراد، نوزادان و کودکان نوپا هشیاری و دقت کافی برای توجه به کلمات شما را دارند. کتابخواندن با سرعت کم، نشاندادن تصاویر کتاب یا لمس کتابهای پارچهای توسط کودکان بر فعالیت ذهنی آنها تاثیر میگذارد. در درازمدت کتابخوانی برای آنها به فعالیتی لذتبخش تبدیل میشود و خود تمایل به کتاب دارند.
در دسترس گذاشتن کتابها
کودکان بسیار کنجکاو هستند و دوست دارند وسایل مختلف محیط اطراف خود را بررسی و لمس کنند. قراردادن کتاب در دسترس کودکان توجه آنها را جلب میکند و دوست دارند درباره آن بدانند. سعی کنید در اتاق کودکان کتابخانههایی با قفسههای کوتاه بگذارید تا آنها بهراحتی به کتابها دسترسی داشته باشند. نگرانی برای پاره شدن یا خطخطی کردن کتابها را کنار بگذارید؛ زیرا این هم بخشی از فرایند کتابخوان شدن کودکان است. راهکار دیگر خرید کتابهای پلاستیکی یا کتابهای با صفحات ضخیم است.
آزاد گذاشتن انتخاب کتاب
آزادی برای انتخاب کتاب یکی از راههایی است که کودکان را مشتاق میکند. هنگام خرید کتاب یا مطالعه در خانه اجازه دهید کودکان خودشان کتابها را بردارند، تصاویر را ببینند و گزینه جذاب را انتخاب کنند. شما میتوانید در هنگام خرید کتاب کودکان را راهنمایی کنید؛ اما تاحدامکان از تحمیلکردن خودداری کنید.
کتابخواندن تعاملی
صحبت و پرسش درباره کتاب ذهن کودکان را بیشتر درگیر میکند و منجز به افزایش تمرکز میشود. شما میتوانید با سرعت کم کتاب را برای کودکان خود بخوانید و درباره تصاویر و شخصیتها از او سؤال بپرسید. یک راه جذاب دیگر پرسش درباره روند کتاب و نقش شخصیتها است. برای مثال از کودکان بخواهید خود را جای نویسنده بگذارند و تغییراتی را که دوست دارند اعمال کنند.
چرا این راهکارها کاربردی است؟
این راهکارها همگی ساده به نظر میآیند؛ اما تاثیر زیادی در تشویق کودکان به کتابخوانی دارند. دلیل کاربردیبودن این راهکارها عملیبودن و درگیرکردن کودکان است. زمانی که کودکان خود در پروسه انتخاب و خرید کتاب فعال باشند یا تشویق به صحبت درباره کتاب شوند، انگیزه بیشتری میکنند.
فراموش نکنید در کنار همهی این راهکارها، کتاب با متن و تصویر جذاب بیشتر از هر چیزی تشویقکننده است. خرید کتاب از انتشارات یا نویسندههای شناختهشده حوزه کودکونوجوان نگرانی شما در این مورد را رفع میکند. انتشارات نعناع با هدف تشویق کودکان به کتابخوانی بهعنوان فعالیتی جذاب، سعی در تولید کتابهای کیفیت دارد. کتابهای انتشارات نعناع با اندازه، تعداد صفحات و لحن متناسب برای کودکان سعی دارد آنها را به کتابخواندن مشتاق کند. به همین دلیل کتابهای این انتشارات گزینه مناسبی برای کودکان است.
